Կարգերով պահոցներ՝ մտքեր

իմաստը

հեյ,

քանի՞ հատ գիրք ու ի՞նչ գրքերա պետք կարդալ, քանի՞ հատ կինո ու ի՞նչ կինոներա պետք նայել, ու՞մ հետա պետք խոսել, ո՞ր իմաստուններինա պետք լսել, որ վերջը հասկանաս՝ էս կյանքի իմաստը որնա։

կապիտալիզմն ու ժամանակակից աշխարհը ասումա զարթնի, սպորտ արա, նախաճաշի, գնա ութ ժամ աշխատի, մեջտեղում լանչ արա մի հատ, առողջ աղցաններ կեր, երեկոյան գնա տուն, ընթրի, ինչ-որ տան գործեր արա, կինո նայի քնի։ ասումա՝ շաբաթ կիրակին քո ազատ օրերն են, կարաս կինո գնաս, կարաս ընկերներիդ տեսնես, կարաս քաղաքից դուրս գնաս, պիկնիկ անես։ տարվա մեջ ազատ օրեր կան, եթե էդ տոները տոնում ես, օկ, եթե չէ, ուղղակի երկար քնի էդ օրերին։ քեզ մի քանի օր ենք տալիս քո կյանքից, կարաս արձակուրդ վերցնես, գնաս ուրիշ երկրներ, մշակույթներ տեսնես, նոր բաներ ուտես, նկարվես, բայց էսքան օրից հետ պիտի գաս, գործի ես։

ասումա՝ էսքան աշխատավարձ ենք տալիս։ բայց չպիտի բողոքես՝ մտածելով, որ դու ավելի շատ օգուտ ես մեզ տալիս։ էդա ձևը։ եթե մենք քեզ էնքան վճարենք, ինչքան, որ դու աշխատում ես, բա մեր օգուտը որնա՞։ մի բողոքի աշխատավարձից։ տարին մեկ կվերանայենք, ու եթե շատ ես տանջվել, խնդրեմ մի երկու տոկոս ավել ենք վարձատրում, ուրախացի։ քո էդ երկու տոկոսը մեր համար շատ բանա, միքիչ էլ մեր տեսանկյունից նայի։

ասումա՝ եթե քո բիզնես ես ուզում ունենալ, մոռացի էդ ութ ժամ աշխատելու ու շաբաթ-կիրակիների մասին։ դու եթե չաշխատես օրը 16 ժամ ու շաբաթը յոթ օր, դու չես ունենա հաջողության շանս, դու կկորես, քանի որ մրցակիցներդ աշխատում են։

ասումա՝ ուրախ եղի քո քառակուսի սենյակում, քո չորս պատի մեջ։ ասումա՝ եթե ուզում ես քո տունն ունենալ, դու պետքա մի քանի անգամ ավել աշխատես, ութ ժամը քեզ դժվար հերիքի, ավելի շատ պետք է վճարես ու ինչ-որ պահի մոռանաս էդ ուրիշ երկրներ տեսնելու մասին։

էս ամենը հասկացանք ու ընդունեցինք։ բա ուրա՞ կյանքի իմաստը։ սա ամեն օր շնչել-արտաշնչելու իմաստնա երևի, բա կյանքի իմաստը որնա՞։ ու՞ր ա գնում, ու՞ր ենք գնում, էս ինչ անկապա, ինչիա՞ էսքան անկապ։ եթե վերջը հողնա, եթե իսկապես վերջը երկինքնա, ինչ էլ ուզումա լինի էդ վերջը, իմաստը որնա՞։

երգերի մասին

հեյ,

Սողիկյանի ժամն էր, չեմ էլ հիշում՝ ինչ էինք սովորում, երբ հանդիպեցինք “birdy” բառին։ հա, երևի, որ ինչ-որ բառերի “y” ավելացնելիս ինքը փոքրանումա, ոնց որ հայերենի -իկ-ն ու -ուկ-ը։

էդ ժամանակ ինձ լրիվ տարել էր bidy-ի էս ալբոմը։ ու դե ես “birdy” բառը ոչ թե ծիտիկ-ի հետ ասոցացրեցի, այլ՝ երգչուհու։ ու էդ պահին Սողիկյանը՝ (բառացի մեջբերում եմ) «էդպիսի անունով երգչուհի կա, լսել ե՞ք, տենց բաներ մեկ-մեկ լսեք ձեր վլեներից բացի»։ էդ ժամանակ չգիտեի՝ վլեն ինչա։

ամեն անգամ, երբ birdy եմ լսում, հայտնվում եմ Բրյուսովի երկրորդ հարկի էն վերջին լսարանում ու նայում եմ գրատախտակին։ էս ամբողջ պատմությունը հետա գալիս։ ու ես հիշում եմ, ոնց էդ պահից սկսած ավելի շատ սիրեցի Սողիկյանին ու իրա դասերը։

մի քանի օր առաջ հիվանդանոցում էի, լարված էի, որովհետև նոր բժշկի մոտ էի, իմ մշտական բժիշկը չէր աշխատում էդ օրը։ պապան զանգեց, իսկ ռինգթոնս Հարի Փոթերի սաունդթրեքնա։ մինչև ես խառնված անջատեցի, բժիշկը նայեց՝ Հարի Փոթե՞ր։ էդ պահից ես վստահեցի բժշկին։

Արմինի հետ առաջին անգամ ծանոթացած օրը երթուղայինի մեջ մեղմ ասած խնդում էինք հայ փոփ անճաշակ երգչուհիների նոր երգերի վրա ու խոսում, որ Փինք Ֆլոյդ ենք լսում։ էդ օրվանից հասկացանք, որ ընկերներ ենք։

Երգերը, ֆիլմերը, գրքերը, ընդհանուր ճաշակն են միավորում մարդկանց։ մի նեղացեք, երբ ես թարս եմ նայում, երբ անճաշակ կլկլոցներին լավ եք ասում։ ես էլ դժվար վստահեմ ձեզ։ երբ նայում եք հիմար սերիալներ, ես դժվար ընդհանուր բան գտնեմ ձեր հետ խոսելու։ էդ եմ։ վսյո։ սնոբ եմ երևի, ինչ ուզում եք ասեք, բայց բաներ կան, որ իմ համար շատ ավելի կարևոր են։ հումորը, լսած երգերը, կարդացած գրքերը, նայած ֆիլմերը։ էդ են չէ՞ ստեղծում մարդուն, էդ ա ձևավորում մարդու տեսակը, բարության մակարդակը, սիրո արտահայտման ձևը, հոգատարությունը։

տենց բաներ։

հոգ տար քո մասին

քաղաքականություն

հեյ,

«քաղաքականություն» բառը բոլոր լեզուներում նույննա գրեթե. անգլերենում՝ politics, գերմաներենում՝ Politik, ռուսերենում՝ политика, իսպաներենում՝ política, էսպերանտոյով՝ politiko, ֆիներենում՝ politiikka։ հայերենում՝ քաղաքականություն։

ու տենց մտածեցի՝ աչքիս մեր մոտ մի բան էն չեն անում, որ մեր մոտ էդ լրիվ ուրիշ ձևա հնչում։ գնացի բառի ծագումնաբանությունը գտնեմ՝


The English politics has its roots in the name of Aristotle’s classic work, Politiká, which introduced the Greek term politiká (Πολιτικά, ‘affairs of the cities’).

Ասում՝ ծագումա հուներեն Πολιτικά բառից, որը թարգմանաբար նշանակումա քաղաքների գործեր՝ քաղաքականություն։ ես ավելի շատ կասեի՝ քաղաքություն, սենց մի տեսակ անքաղաքավարի էլի բայց, քաղքենիության ձգտո՞ղ։ չէ, նորմալ քաղաքական գործիչներ էլ կան։

հետո էդ բառը այլ իմաստ էլ ունի՝ ձև, վարվելակերպ, դիրքորոշում իմաստով էլի։ օրինակ՝ գաղտնիության քաղաքականություն, մեր կազմակերպության քաղաքականությունը, հիմա կլինի՞ գյուղի քաղաքականություն։

քաղաքը ստեղ ինչ կապ ունի, երբ խոսում ենք մեր տվյալները ինչ-որ մեկին տալու կամ չտալու մասին, կամ թե էդ կազմակերպությունը ոնցա առաջ գնում կամ չէ։

խառնվել եմ իրար։

հոգ տար քո մասին

էսօրվա երգը

հեյ,

էն որ earworm (ականջի որդ) երգեր կան է, ընկնումա ուղեղդ, բայց ոչ բառերը նորմալ գիտես, ոչ երաժշտությունը։ էսօր տենց մի երգ էր ընկել ուղեղս։

Դե ինչքան շազամ արեցինք, ոչ մի տիպի չստացվեց։ վերջը իմ դախ ձայնով ուղարկեցի ձայնային մերոնց, թե էդ ինչ երգա։

անցավ երկու կամ կես րոպե։ մաման ուղարկեց երգը։ ու մի հրաշք երգ։ մաման շազամից ուժեղա, այո։

ահա երգը՝ Զմփիկ Զմփիկ Զարինա։ Սա թեքնո հրաշալի կհնչի։

հոգ տար քո մասին

հիշեցի

հեյ,

էս վերջերս մանկությանս շատ դրվագներ են գալիս, հիշեցնում, գնում-մնում։ դե պատճառը երևի նոր տարին էր։ նոր տարին մանկությանս տոննա։ ու ես հիշել էի իմ մանկության «նորտարիներ»-ը։

հիշեցի մի հատ շատ փոքր, բայց էնքան տաք բան, որ չկա էլ երևի։ ու սա հեչ կապ չունի նոր տարվա հետ։

երբ փոքր էինք, գյուղում հաց չէին վաճառում, միայն թխում էին ու միայն լավաշ։ իսկ ես շատ էի սիրում «քաղաքի հաց»։ էդ նույն մատնաքաշն էր։ ու ամեն անգամ քաղաք գնալուց մերոնք ոնց էլ չլիներ մի հատ բերում էին։

Լավաշ թխելը տևում էր գրեթե մի ամբողջ օր։ Թոնիր չենք ունեցել, թե ունեցել ենք, մերոնք ասում են, բայց ես չեմ տեսել։ Թխում էին փայտի վառարանի վրա։ Ժամերոոոոով։ ես էլ խմորի գնդերն էի բերում։ Հատ-հատ շարում էին հյուրասենյակի մեծ սեղանին, ծածկում էին, ու ես էլ կողքները նստած սպասում էի՝ երբ են էդ մի սկուտեղ գունդը թխելու, որ նորը բերեմ։

Էն ժամանակ, երբ դեռ վառարանի վրա էինք թխում, հարևաններն էլ իրենց խմորն էին բերում ու միասին էինք թխում։ էդ օրը մենք գրեթե սոված մնացինք։ Որովհետև էնքան մեծ չէինք, որ իմ բան եփեինք, սպասում էինք, որ մաման ու տատին հացը թխեն, վերջացնեն, որ բոլորս միասին սեղան նստենք։ Նույնը լինում էր, երբ մաման լվացք էր անում։

Հետո անցանք էլեկտրական վառարաններին։ դե էդ արդեն գրեթե բոլորն ունեին, դա վառելը հեշտ էր ու էդքան երկար չէր տևում թխելը։

Պատմությունիցս շատ շեղվեցի։ Ուրեմն ինչքան էլ, որ շատ լավաշ թխած լինեինք, մեկ է՝ մի տան համար, որ օրվա մեջ հազար հյուր էլ ունենար, հազարին էլ պետք է կերակրեր, էդ թխած լավաշը մի ամիս չէր հերիքում։ Իսկ վերևում ասացի, որ գյուղում հաց չէին վաճառում։ Շատ սովորական էր, շատ ընդունված էր գնալ հարևանի տուն ու ասել՝ «էսինչ տոտա, երեք հատ հաց կտա՞ս, թխենք՝ կբերենք»։ Էդ տոտան երբեք քո ասած թվով չէր տալիս, մերոնք էլ, երբեք ուրիշին էդ ասած թվով հաց չէին տալիս, եթե ուզել ես երեք հատ, կստանաս հինգը… ու տենց… թվաբանական պրոգրեսիայով գնում էր։ Նույնը՝ վերադարձնելիս։ Երբ հացը արդեն թխել վերջացրել էինք, հիշում էինք՝ ում քանի հաց ենք «պարտք»։ Ու եթե մեզ հինգ հաց էին տվել, մենք վերադարձնում էինք յոթ հատ։

Ի դեպ զույգ թվով հաց ոչ մեկ ոչ ուզում էր, ոչ էլ տալիս։ եսիմ։

Հիմա հացը գնում ենք, ավելի ասեմ՝ չենք ուտում հաց։ ու սա ուզում ես բուն իմաստով հասկացի, ուզում ես՝ փոխաբերական։

հիմա հեռու ենք գյուղից։ սա էլ՝ որ իմաստով ուզում ես՝ հասկացի։

ես նեղվում էի, երբ մուլտիս կեսից պիտի գնայի հացի գունդ տանելու, որովհետև հացը թխում էինք կիրակի, որ մաման աշխատանքի չլիներ։ ու ես էլ էդ մի կիրակի առավոտն էի տանը, որ սիրածս մուլտը նայեի։ բայց հիմա նենց կգնայի գունդ տանելու։ ուզումա՝ ամենասիրածս մուլտը լիներ։ մեկ-մեկ նենց ամեն ինչ կթողնեի ու կգնայի գունդ տանելու….

հոգ տար քո մասին

նո՞ր տարի

հեյ,

օրացույցը փոխվեց, տարին փոխվեց, ամիսը փոխվեց, շաբաթը նույնիսկ փոխվեց էս տարի։ այսինքն, եթե միշտ մի բան թողել եք հունվարի մեկից կանեմ-ին, երկուշաբթի օրվանից կանեմ-ին, էս տարի էդ ամենը համընկելա։ նոր տարվա հունվարի մեկը երկուշաբթիա։ ու ամենաճիշտ պահը մի բան անելու միշտ էլ հիման ա եղել։ մենք ենք ծույլ։ մենք ենք ուշացնող։ մենք ենք հետաձգող։

էս տարին խաղաղիննա, էս տարին հանգստիննա, էս տարին ուղեղն ամեն բացասականից անջատածիննա, էս տարին աշխատելուննա, խաղաղվելուննա, հանգիստ ու ներդաշնակ, դրական մտքերի, բարիքի, «չէ» ասել սովորելուննա, դրականը, լավը, ուրախը հիշելունն ու ստեղծելուննա։

դե ոնց որ ես էդպես որոշել եմ, ու քանի որ ես control freak եմ (հայերեն չգիտեմ, մարդ, ով կպչուն բնավորություն ունի, որ ամեն ինչ ճիշտ տեղին, ճիշտ ժամանակին լինի, լինի էնպես, ինչպես ակնկալվում էր), ամեն ինչ անելու եմ, որ էդպես լինի։

երեկ հիշել եմ իմ գրեթե բոլոր ամանորյա գիշերները ու ընդհանրապես տոնելը։ ու հասկացել եմ, որ մինչև հիմա էս օրը եղելա վազք, չհասցնել, գժանոց, բլինչիկա-աղցանա-տոլմայա մարաթոն։ մի տարի նոր տարին դիմավորել եմ լրիվ մենակ, քանի որ Հայաստանում չէի։ ու հիշում եմ դրսի հրավառություններից լուսավորվող սենյակս (գերմանացիները միքիչ չափազանցնում են էդ հրավառությունները, ինչը ինձ հեչ դուր չի գալիս)։

եկեք էս տոնը դարձնենք սեփական եսի վրա աշխատելու լավագույն հնարավորություն։ սա առիթա ավելի լավը դառնալու ու աշխարհը ավելի լավը դարձնելու։

շնորհավոր

հոգ տար քո մասին

հին սերունդն ու նոր կարգերը

հեյ,

ես միշտ ու առանց բացառության կողմ եմ եղել նորը սովորելուն, նոր մասնագիտություն, լեզու բացահայտելուն։ տանել չեմ կարողանում, երբ մաղթանքների մեջ նշվում է՝ մնա այնպիսին, ինչպիսին, որ կաս։ ժամանակներն էնպիսին են, որ, եթե մնաս այնպիսին, ինչպիսին, որ կաս, դժվար կլինի։ ժամանակները ստիպում են փոխվել, զարգանալ, աշխատել քո վրա, խորանալ քո մասնագիտության մեջ, նորարարություններ փորձել, նոր մասնագիտություն գտնել՝ ժամանակին համընթաց։

նոր կոլեգա ունեմ՝ 50անց։ կյանքի ամեն փուլում մարդը գտելա՝ ոնց նոր բան սովորի, ոնց նոր մասնագիտություն ունենա, ոնց գումար աշխատի։ ու միշտ ֆորս մաժորային իրավիճակներում ստիպվածա եղել թողնել աշխատանքը՝ 2008 թվականի ճգնաժամը, քովիդը և այլն։

հիմա զրոյից սովորումա կիբերանվտանգություն։ իր հետ հավասար աշխատանքի ընդունվեց մեկ ուրիշը, որ հիմա էլ չունի թրեյնինգների կարիք ու աշխատումա մնացածին գրեթե հավասար։ իսկ նա դեռ ունի սովորելու կարիք, կտա նույն հարցը մի քանի անգամ։ ես լինեի, հիմա հիասթափվել էի, ասել էի՝ էս իմ խելքի բանը չի, դուրս էի եկել աշխատանքից։

բացի դրանից նա մրցունակ չի դեռ։ նա աջ քլիք քոփիա անում ու ապա՝ աջ քլիք փեյսթ։ նա մոռանումա՝ որ բրաուզերում ինչ կար, մոռանումա հենց նոր բացած կայքը և այլն։ իսկ աշխատանքում պետք ա արագ լինել, որովհետև օրվա մեջ հազարավոր քեյսեր կան, պետքա հասցնել աշխատել։

հիմա ես համեմատում եմ էդ մարդուն (ի դեպ պետքա ասեմ, որ շաաատ դրական եմ գնահատում իր էդքան կամքի ուժ ունենալն ու էդքան նոր բաներ սովորելը) իրենից երկու անգամ ավելի երիտասարդ աշխատողների հետ, որ կյանքը չեն տեսել ու չեն պատկերացնում երևի առանց համացանց ու համակարգիչ։ նա միգուցե կարիք չի ունեցել համակարգչով աշխատելու, համակարգչի հետ աշխատելու ու իր մատները սովոր չեն ctrl+c/ctrl+v -ին։

մեկ-մեկ հա, համբերությունս չի դիմանում էլ, անընդհատ ուղղակի ասում եմ էս արա, սրա վրա սեղմի, որ գործը առաջ գնա։ բայց հետո մի քայլ հետ եմ կանգնում ու հասկանում եմ, որ էդ մարդը պետքա մի օր սովորի ինչը ինչի համարա բացում/փակում, սեղմում/բաց թողնում։

ասածս ինչա՝ դժվարա շատ նախորդ սերնդի՝ թուղթ ու գրչի սերնդի համար, էն սերնդի, որ երբեք չի օգտագործել համակարգիչ, իսկ Հայաստանում, որ չգիտեն անգլերեն, նոր աշխատանք գտնել, նոր մասնագիտություն սովորել, նորը բացահայտել։ իրենց գործը միքիչ ավելի բարդա էս դեպքում։

հոգ տար քո մասին

նախանձելու մասին

հեյ,

քովիդի ժամանակ տարվել էի ամերիկյան շոուբիզնեսով, հարցազրույցներ, պատմություններ էի լսում։ մի քանի օր առաջ գուգլի էդ հաշիվս էի բացել ու զարմացա՝ յութուբի առաջարկներից։ հետաքրքիր էր հիշել՝ ինչ երգեր էի լսում, ինչ հարցազրույցներ նայում։ մի խոսքով։

էդ ամերիկյան շոուբիզնեսի ամենահայտնիներից մեկն էլ քարդաշյաններն են։ մեկը շպարի պարագաների բիզնես ունի, մյուսը ներքնաշորերի, էն մյուսները չգիտեմ, չեմ հիշում։ ու մարդիկ էնքան սիրված են, էնքան հայտնի են, «ինֆլուենսըրներ» են, որ իրենց ստեղծած ամեն ինչը վաճառվումա, հաջողում են։

նորից նայեցի մի քանի հոլովակ ու մտածում եմ՝ Հայաստանում մարդիկ ծիծաղում են քիմենց վրա, վիրավորում են, ձեռք են առնում։ մենակ մեր մոտ չէ, գերմանիայում էլ, երբ թերթերում գրել էին, որ քիմը իրավաբանական համալսարանա ընդունվել, ծիծաղում էին։ ուզում եմ հասկանալ՝ ոնց կարելիա ծիծաղել էն մարդու վրա, ում արդեն հագած հագուստը աճուրդով վաճառվում ա ու գումարը գնումա բարեգործության։ ոնց կարելիա ծիծաղել էն մարդու վրա, որ եթե մի բանի մասին խոսումա, միլիոնավոր մարդիկ գնում են էդ ապրանքը, վստահում են իրեն։

ուրեմն միջին վիճակագրական մարդը նախանձա ու շատ։ էն միտքը, որ իրենք չեն կարող հասնել էդքան հայտնիության, չեն կարող ունենալ էդ կյանքը, նախանձա առաջացնում ու իրանք սկսում են ծիծաղել էդ մարդու վրա, քննադատել հագածը, որոշումները, կյանքը։

ու էդ ահավորա։ էսօր գործընկերս, որ ի դեպ 48 տարեկանում նոր մասնագիտությունա սովորում, հրաշալի մի միտք ասեց՝ բարությունը բարձրագույն ինտելեկտա։ ես էլ ասում եմ, որ բարությունը ընտրությունա։ բայց դե հա, պետքա ունենալ էդ ինտելեկտը բարի լինելու համար։

բարի լինենք, օկ

հոգ տար քո մասին

մտքեր ուշ գիշերին

հեյ,

իհարկե էն ժամը, երբ ես սկսում եմ իմ հետաշխատանքային երեկոն, համարվումա ձեր ուշ գիշերը։ էդ ինձ արդեն սկսելա դուր գալ։ էդ երեկոն ես սկսում եմ աշխատանքային լափթոփը անջատել-հավաքելով, գտնում եմ էն երգը, որը գտնումա ինձ էդ պահին ու անցնում եմ երեկոյան պլաններիս։ էսօր էդ երգը 2016 թվականին աշխարհը գրաված մյուզիքլի՝ Լա լա լենդի երգերից մեկն էր։ ու երգի սկզբում հերոսուհին պատմումա Փարիզում ապրած իր մորաքրոջ մասին, որ մի անգամ ոտաբոբիկ գցվելա գետը՝

Leapt, without looking
And tumbled into the Seine
The water was freezing
She spent a month sneezing
But said she would do it again

նետվեց Սենը՝ առանց նայելու
գետն ընկավ,
ջուրը սառն էր, ինքը ամիս հիվանդ էր
բայց մեկա՝ ասում էր, որ էլի կաներ

Սենը դե չեմ նետվել, բայց հետևանքներով խենթություններ կան, որ արժի հիշել։ ու հիշում եմ։ ու չեմ փոշմանում։ ես էլ էլի կանեի։ որովհետև էդա կյանքը։ էդ օրերն են հիշվում։ ու կարևոր են, թանկ են էն մարդիկ, որ էդ պահին մեր հետ նետվողներից են եղել։

սենտիմենտալ

հոգ տար քո մասին